12.10.2023

Obchody Światowego Dnia Wzroku 2023 z Fundacją na rzecz Nauki Polskiej

Czy istnieje lepszy sposób na uczczenie Światowego Dnia Wzroku niż podkreślenie osiągnięć naszego zespołu naukowców w rozwijaniu terapii okulistycznych? Nie możemy sobie wyobrazić bardziej odpowiedniej okazji. Dnia 12 października 2023 r. starannie wyselekcjonowana delegacja ICTER, składająca się z członków kierownictwa i naukowców, reprezentowała Międzynarodowe Centrum Badań Oka w wydarzeniu „IRAP – Fostering Excellence and Innovation Conference” zorganizowanemu przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP) – instytucję, która odegrała kluczową rolę w utworzeniu naszego centrum. Zaprezentowaliśmy tam nasze pionierskie, zaawansowane technologicznie metody obrazowania oka, innowacyjne rozwiązania biomedyczne i najnowocześniejsze terapie genetyczne, które odgrywają kluczową rolę w dziedzinie opieki i przywracania wzroku.

Dyrektor ICTER, Prof. Maciej Wojtkowski, podsumował nasz program Międzynarodowej Agendy Badawczej (MAB, po ang. IRAP), podkreślając rolę naszej instytucji we wspieraniu nowych terapii w okulistyce i promując jej osiągnięcia „jako przykład doskonałości i innowacji” (źródło: FNP). Prof. Maciej Wojtkowski jest laureatem MAB za stworzenie Międzynarodowego Centrum Badań Oka ICTER (po ang. International Centre for Translational Eye Research) – ośrodka, który otrzymał dofinansowanie z FNP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój.

Nasi główni badacze byli aktywnie zaangażowani w konferencję, z pasją prezentując przełomowe prace rozwijane w laboratoriach ICTER, poprzez szereg plakatów naukowych i angażując się w bezpośrednie dyskusje z innymi laureatami MAB, w tym dyrektorami, liderami i członkami grup badawczych, którzy otrzymali dofinansowanie od Fundacji w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. Nawiązali również kontakt z szerszym środowiskiem MAB, w tym z Radą MAB, Międzynarodowym Komitetem Badawczym oraz przedstawicielami partnerów biznesowych.

Zarząd ICTER był silnie reprezentowany przez Annę Pawlus, Dyrektor Zarządzającą, oraz Wicedyrektora ds. Własności Intelektualnej, dr Łukasza Kornaszewskiego. Nasze środowisko naukowe również było w pełnej krasie. Prof. Maciej Wojtkowski, w towarzystwie badaczki Postdoc dr Marty Mikuły-Zdańkowskiej i doktoranta Piotra Węgrzyna, występowali w imieniu grupy Optyki Fizycznej i Biofotoniki. Dr Marcin Tabaka, który kieruje grupą Genomiki Obliczeniowej, był obecny w wydarzeniu wraz z członkami swojego zespołu dr Stefanią Robakiewicz oraz doktorantem Piotrem Rutkowskim. Do dr Andrzeja Foika, lidera grupy Biologii Oka, dołączyli członkowie jego zespołu, w tym Koordynatorka grupy dr Anna Posłuszny, oraz badaczki Postdoc dr Katarzyna Kordecka i dr Jagoda Płaczkiewicz. Dr Humberto Fernandesowi, który kieruje grupą Zintegrowanej Biologii Strukturalnej, towarzyszyli Luca Gesa, Nelam Kumar, dr Sathi Goswami i Łukasz Olejnik. Ponadto, starszy badacz dr Karol Karnowski, reprezentujący grupę Obrazowania i Technologii Okulistycznych, również był częścią naszej delegacji.

Podczas konferencji, z dumą prezentowaliśmy najnowsze badania w szerokim spektrum dziedzin, w tym fizyki medycznej, biochemii, inżynierii instrumentalnej, nauk farmaceutycznych, okulistyki, inżynierii biomedycznej i biologii okulistycznej. Zaprezentowaliśmy wyniki naukowe i rozwijane techonologie poprzez serię plakatów naukowych, prezentujące nasze postępy i ekspertyzę w zakresie oprzyrządowania optycznego, analizy danych elektrofizjologicznych, biologii strukturalnej, bioinformatyki i projektowania urządzeń do obrazowania. Te innowacyjne obszary reprezentują zaangażowanie zespołu ICTER w rozwój opieki okulistycznej i rewolucjonizowanie dziedziny okulistyki.

Pełna transmisja z konferencji „IRAP – Fostering Excellence and Innovation Conference” jest dostępna tutaj.

Strona internetowa wydarzenia: IRAP – Fostering Excellence and Innovation Scientific conference – 12-13th October 2023 (irapconference.pl).

Zdjęcia: dr Karol Karnowski

Tekst: dr Anna Przybyło-Józefowicz

06.10.2023

Gdy zapada zmrok, ICTER niesie światło. Przełom w diagnostyce chorób oczu

Mamy parę oczu, do 6 milionów czopków i 120 milionów pręcików, które natura dała nam na całe życie. Często się zdarza, że któryś z tych elementów przestaje działać prawidłowo – im wcześniej to wykryjemy, tym większe szanse na wyleczenie. Okulistyczne narzędzia diagnostyczne są dobrze rozbudowane, ale można je ulepszyć, do czego przyczyniają się naukowcy z Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER).

Oko to jedyne „okno” w przyrodzie, które otwiera się na dwa różne sposoby i prowadzi do zupełnie innych krain. Z jednej strony pozwala nam oglądać świat zewnętrzny, a z drugiej umożliwia zajrzenie wewnątrz – w głąb naszego organizmu i dostrzeżenie symptomów rozwijającej się choroby. Niestety, u ponad 280 milionów osób na świecie organ ten nie działa prawidłowo. Starzenie, zanieczyszczenia powietrza, nieodpowiednia higiena, urazy czy uwarunkowania genetyczne sprawiają, że nasze okno na świat stopniowo się zamyka.

– Ludzkie oko jest niezwykłym narządem, który swoją złożonością jest nieporównywalny do czegokolwiek na Ziemi i prawdopodobnie we Wszechświecie. Ale jest to tak wrażliwy organ, że prędzej czy później każdy z nas doświadczy jakichś problemów z nim – prof. dr hab. Maciej Wojtkowski, dyrektor Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER).

Postęp medycyny sprawił, że z zaburzeniami wzroku, takimi jak zaćma czy jaskra, radzimy sobie całkiem nieźle, ale w przypadku wielu chorób naczyniowych wciąż jesteśmy bezbronni. Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD), retinopatia cukrzycowa czy niedrożność naczyń krwionośnych siatkówki dla pacjentów wciąż oznaczają wyrok. Pojawiło się światełko w tunelu, które niosą naukowcy z ICTER.

Precyzyjne narzędzie dla okulistów

Jednym z najbardziej podstawowych i najdokładniejszych badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób oczu jest tomografia optyczna OCT. Pozwala ona szczegółowo obejrzeć poszczególne struktury oczu, ale w przypadku jej wykorzystania znacznie trudniejsze jest wczesne dostrzeżenie subtelnych zmian chorobowych.

Zespół naukowców z ICTER postanowił to zmienić, wprowadzając nową metodę obrazowania pochodną do OCT. Tak powstała jeszcze lepsza czasowo-częstotliwościowa tomografia optyczna (Spatio-Temporal Optical Coherence Tomography, STOC-T), która tłumi szumy i pozwala na uzyskiwanie dokładnych obrazów, a tym samym diagnozowanie zmian na wczesnym etapie rozwoju choroby. Jednym z kierunków zastosowania technologii STOC-T jest Optoretinografia (ORG). Rozwiązanie opracowane przez ICTER jest fundamentalne dla samego rozumienia diagnostyki chorób wzroku. Zamiast skanować oko spójnym światłem (jak ma to miejsce w OCT), używane jest kilkaset różnych wzorców laserowych do oświetlenia siatkówki w ciągu nanosekund, a reakcje na wygenerowane tak światło nagrywa superszybka kamera. Szczegółowo tłumaczy to film „ICTER: Brightening Up Life”: https://youtu.be/Z5VoDjg-JB4.

W ten sposób, dzięki komputerowej analizie gigantycznych zbiorów danych, lekarze otrzymują dokładniejsze i bardziej zaawansowane informacje o stanie oka. Ta metoda pozwala znacznie lepiej zobaczyć obrazy z siatkówki i naczyniówki na wprost próbki (do tej pory nie było to możliwe).

– Prowadzę badania mające na celu znalezienie metod leczenia ślepoty. Funkcja oka jest dla mnie ważniejsza niż struktura. Jest ku temu jeden powód – często w przebiegu choroby obserwujemy najpierw zmiany funkcji poprzedzające zmiany struktury. Zatem bardzo czułe pomiary funkcji są dla nas niezwykle ważne w monitorowaniu i wykrywaniu zmian patologicznych w tkankach – mówi prof. Olaf Strauss, biologii eksperymentalny na Uniwersytecie Charite w Berline.

Przełom w diagnozowaniu chorób oczu

Technologia ta sprawi, że lekarze w gabinetach okulistycznych będą w stanie diagnozować choroby znacznie szybciej i skuteczniej niż dzisiaj. Co najważniejsze, samo badanie z udziałem pacjenta będzie trwało zaledwie jedną setną sekundy (obecne badanie OCT trwa kilka-kilkanaście minut). Ultraszybka kamera, która rejestruje 100 tysięcy klatek na sekundę, przesyła gigantyczne zbiory danych do komputera i pozwala zaobserwować reakcję receptorów na światło.

Przygotowane przez ICTER oprogramowanie przetwarza te dane i tworzy obraz, który możemy porównać do obrazu, jaki dostarcza nam mikroskop. ICTER bada obecnie, które ruchy receptorów występują w przypadku konkretnych chorób. Dzięki temu procesy zachodzące w siatkówce oka umożliwią szybkie i bardziej precyzyjne diagnozy wielu chorób, a także monitorowanie stanu po terapii.

– Szacuje się, że w ok. 90% przypadków wczesna diagnostyka tych schorzeń ograniczyłaby ich negatywne skutki. Dzięki zastosowaniu metody badawczej STOC-T damy możliwość przeprowadzenia in-vivo badań nad terapiami farmakologicznymi dostarczając niezbędnych informacji na temat jakości i skuteczności proponowanych terapii chorób oczu – mówi prof. Maciej Wojtkowski, dyrektor ICTER.

Dzięki zastosowaniu technologii STOC-T istnieje możliwość wykreowania rynku badań klinicznych nad najnowocześniejszymi terapiami oka, w tym terapiami genowymi. Co więcej, sprzęt diagnostyczny STOC-T jest niewielki i przenośny, a gdy zostanie skomercjalizowany, będzie mógł znaleźć się w każdym gabinecie okulistycznym.

Czym jest ICTER?

Międzynarodowe Centrum Badań Oka (ICTER) to ośrodek badawczo-rozwojowy stworzony w celu opracowywania najnowocześniejszych technologii wspomagających diagnostykę i leczenie chorób oczu,

umożliwiających szybsze wdrażanie nowych terapii. Jest to podjednostka Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, gdzie 5 grup badawczych zajmuje się tą samą tematyką z różnych
perspektyw, stale wymieniając się pomysłami i wynikami, co pozwala na osiągnięcie wysokiego poziomu synergii i interdyscyplinarności prowadzonych badań.

Nadrzędnym celem naukowym ICTER jest dogłębne zbadanie dynamiki i plastyczności ludzkiego oka, co przełoży się na opracowanie nowych terapii i narzędzi diagnostycznych. ICTER współpracuje z najbardziej prestiżowymi ośrodkami okulistycznymi w Europie i Ameryce Północnej, Instytutem Okulistyki na University College London oraz Instytutem Oka Gavina Herberta na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Założycielem ICTER jest prof. dr hab. Maciej Wojtkowski, laureat programu Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) realizowanego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej.

Projekt Międzynarodowe Centrum Badań Oka (MAB/2019/12) realizowany jest w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze Fundacji na rzecz Nauki Polskiej współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Notka prasowa: dziennikarz red. Marcin Powęska.

Korekta naukowa: dr Karol Karnowski.

Kontakt dla mediów:
dr Anna Przybyło-Józefowicz
tel. +48 694 605 398
e-mail aprzybylo-jozefowicz@ichf.edu.pl.

15.09.2023

Raport Przeglądowy ICTER za lata 2019-2023

Z przyjemnością przedstawiamy Raport Przeglądowy ICTER za lata 2019-2023.

Niniejszy raport pozwala na zgłębienie działalności naszej organizacji:

  • Poznaj nasz międzynarodowy i interdyscyplinarny zespół.
  • Zapoznaj się z naszą misją promocji zdrowia oczu na skalę globalną.
  • Dowiedz się, jakie źródła finansowania napędzają nasze inicjatywy.
  • Zyskaj wgląd w nasze projekty grantowe.
  • Prześledź naszą historię dzięki krótkiemu przeglądowi.
  • Zagłęb się w nasze wkłady w dziedzinę publikacji.
  • Zrozum nasze strategie komunikacji i działań wewnetrznych oraz zewnętrznych.
  • Odkryj naszą owocną współpracę z przemysłem.
  • Zapoznaj się z naszym ekosystemem.
  • Poznaj nasze różnorodne grupy naukowe i ich obszary badań.
  • Prześledź podsumowanie organizowanych przez nas wydarzeń i wizyt znamienitych gości.
  • Dowiedz się, jakie dotychczas otrzymaliśmy wyróżnienia i nagrody.

Zachęcamy do zapoznania się z raportem, który odzwierciedla nasze dążenia do doskonalenia badań nad zdrowiem oczu oraz tworzenia pozytywnego wpływu na rozwój okulistyki na skalę globalną.

04.09.2023

ICTER: Rozjaśniamy Życie (wideo o działalności Międzynarodowego Centrum Badań Oka)

Naukowcy z International Centre for Translational Eye Research (ICTER) podjęli wyzwanie stworzenia technologii diagnostycznej, która może okazać się fundamentalna dla zrozumienia chorób oczu. Ich rozwiązanie pomoże w szybkim diagnozowaniu takich schorzeń jak zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD), wrodzona ślepota, retinopatia cukrzycowa czy niedrożność naczyń siatkówki.

Zespół naukowców z ICTER wprowadził nową metodę obrazowania funkcjonalnego zwaną optoretinografią opartą na migotaniu (ORG). Dzięki tej technice rejestrowane są nanometrowe zmiany długości fotoreceptorów związane z procesem widzenia. Technologia wykorzystywana przez naukowcóww z ICTER do pomiarów ORG to Spatio-Temporal Optical Coherence Tomography (STOC-T).

ORG umożliwi okulistom diagnozowanie chorób znacznie szybciej i skuteczniej niż obecnie. Co najważniejsze, badanie z udziałem pacjenta zajmie zaledwie jedną setną sekundy.

———————————————————————————————————————————————————

Realizacja filmu: agencja nFinity

Reżyser: Radek Furmanek

Scenariusz i tytuł filmu: dr n. med. Piotr Chaniecki

Animacja: Ramona Visuals

Specjalny udział gościnny w filmie: Prof. Olaf Strauss

Koordynacja naukowa: dr Karol Karnowski

Optymalizacja: Anna Salamończyk

Koordynacja projektu: Anna Przybyło-Józefowicz

Wsparcie: Zespół PR ICTER

———————————————————————————————————————————————————

Dziękujemy wszystkim pracownikom ICTER za ich zaangażowanie w proces powstawania filmu.

16.08.2023

Nowy artykuł naukowców IDoc, zagranicznych badaczy i spółki spin-off opublikowany w magazynie „Biomedical Optics Express”

Optyczna tomografia koherencyjna (ang. optical coherence tomography, OCT) całego oka stanowi obiecujące narzędzie w biometrii oka do planowania operacji zaćmy, diagnozowania jaskry oraz badania postępu krótkowzroczności. Konwencjonalne systemy OCT są skonfigurowane do przeprowadzania skanów albo przedniego, albo tylnego segmentu oka i nie mogą łatwo przełączać się między tymi dwiema konfiguracjami skanowania bez dodawania lub wymiany komponentów optycznych, dopasowanych do toru optycznego oka. W niniejszej pracy przedstawiamy projekt, proces optymalizacji oraz eksperymentalną walidację rekonfigurowalnego i niskokosztowego optycznego skanera wiązki opartego na trzech soczewkach sterowanych elektrycznie, zdolnych do niemechanicznego sterowania położeniem, kątem i ogniskowaniem wiązki. Proponowane rozwiązanie jest prostsze i tańsze niż inne skanery całego oka i doskonale nadaje się do biometrii oka w 2D. Dodatkowo, dzięki wszechstronności płynnej rekonfiguracji skanowania, jego funkcjonalność można łatwo rozszerzyć na inne zastosowania okulistyczne i nie tylko.

Tekst: dr Andrea Curatolo – lider grupy IDoc w ICTER.

Tłumaczenie: mgr Maciej Wielgo – doktorant w grupie IDoc.

Publikacja:

María Pilar Urizar, Enrique Gambra, Alberto de Castro, Álvaro de la Peña, Onur Cetinkaya, Susana Marcos, and Andrea Curatolo, „Optical beam scanner with reconfigurable non-mechanical control of beam position, angle, and focus for low-cost whole-eye OCT imaging,” Biomed. Opt. Express 14, 4468-4484 (2023)

Link: https://opg.optica.org/boe/fulltext.cfm?uri=boe-14-9-4468&id=535917

23.06.2023

„Badania wykonywane w ICTER to nie sztuka dla sztuki. One ulepszają okulistykę i ratują pacjentów” – wywiad z dr Piotrem Chanieckim, okulistą chirurgiem

Okulistyka jest jedną z najszybciej rozwijających się dziedzin medycyny. Nie byłoby to możliwe bez ulepszania istniejących procedur i opracowywania zupełnie nowych metod leczenia oczu. O tym, jak ważny jest stały rozwój technik okulistycznych, rozmawiamy z dr Piotrem Chanieckim.

Co dla Pana  jest najważniejsze w okulistyce?

PCh: Okulistyka potrzebuje technologii. Największy postęp tej dziedziny nastąpił dopiero po rozwoju urządzeń diagnostycznych i technik operacyjnych. Na precyzję wykonywanych zabiegów i skuteczność diagnostyki bezpośredni wpływa poziom i zaawansowanie technologiczne. Międzynarodowe Centrum Badań Oka (ICTER) nastawione jest na rozwój takich urządzeń, Widzę w tym ogromny potencjał w tworzeniu nowych narzędzi dla lekarzy, które wpłyną na lepsze i szybsze diagnozy.

Polska okulistyka rozwija się dynamicznie, ale wciąż daleko nam do stopnia zaawansowania technologicznego, obecnego np. w zachodnich klinikach. Jaki jest powód, że w Polsce nie wykonuje się wielu specjalistycznych badań, mogących pomóc pacjentom.

Przed nami jeszcze wiele do zrobienia. Nie brakuje nam specjalistów, sam mam powód do dumy, ponieważ pod moim okiem wyszkoliło się kilku okulistów, chirurgów oraz diagnostów, którzy  jako samodzielni  i świetni lekarze pracują  na najlepszym sprzęcie, w polskich klinikach. W Polsce obserwuję pewnego rodzaju rozwarstwienie, są miejsca oferujące diagnostykę i leczenie na najwyższym światowym poziomie a także miejsca, które wymagają znacznego doinwestowania. Problemem są oczywiście pieniądze, ale nie tylko – w polskich placówkach jest wiele sprzętu, który nie  zawsze jest w pełni wykorzystywany. Jaka jest tego przyczyna? Mogę tylko przypuszczać, że chodzi o brak pomysłu do jakich badań sprzęt może zostać użyty, a może chodzi o trwanie w utartych procedurach i schematach.  To, co zauważam czasami w rozmowach z lekarzami, w tym pracującymi na uczelniach, to niechęć do zmian i podważania status quo – jeżeli jakaś metoda diagnostyczna działa, to po co ją zmieniać? Jeżeli ze średniej jakości wyników możemy postawić diagnozę, to dlaczego pocić się i męczyć, aby osiągnąć coś więcej.

Do tego dochodzi cały system szkolenia lekarzy, który wymaga wielu zmian. Osobiście nie zgadzam się z takim podejściem, między innymi dlatego zdecydowałem się na współpracę z ICTER, z której może wyniknąć wiele dobrego dla pacjentów.

dr Piotr Chaniecki

Jaki sprzęt tworzony w ICTER uważa Pan za najważniejszy z klinicznego punktu widzenia?

W badaniach widzę dużo urządzeń, które mają ogromny potencjał do usprawnienia procedur operacyjnych. Głęboko wierzę,  że niektóre z nich staną się „krokiem milowym światowej okulistyki” To nie jest sztuka dla sztuki. Lepszy sprzęt i technologia, to lepsza diagnostyka i większe bezpieczeństwo dla pacjenta podczas zabiegów operacyjnych. Mówię tu o możliwości obniżenia ilości powikłań zabiegów operacyjnych, a także o zwiększaniu trafności stawianych diagnoz. Sam jestem okulistą z wieloletnim doświadczeniem, wykonującym procedury operacyjne według najwyższych standardów, a wiem, że w przyszłości standardy będą jeszcze bardziej wyśrubowane.

Jak liczbowo wyglądają powikłania w Pana praktyce?

Temat powikłań jest wyjątkowo trudnym tematem dla każdego lekarza. Każdy czynny chirurg ma powikłania dlatego prawdziwe jest powiedzenie – „kto nie operuje ten nie ma powikłań”. Powikłania możemy rozpatrywać z punktu widzenia statystyki. Do liczb podawanych przez statystykę trzeba podchodzić ostrożnie. Nawet Mark Twain pisał już o statystyce, że są trzy rodzaje kłamstw: kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyki.

Patrząc na powikłania przez pryzmat liczb, trzeba by wziąć pod uwagę konkretną procedurę, np. zabieg usunięcia zaćmy. Tutaj źródła podają wartości od 0,3 do 15% przypadków w zależności od stopnia skomplikowania przypadku. Traktuję powikłania jak lekcję z której wyciągam stale wnioski. Moje statystyki w zakresie powikłań kształtują się w dolnych zakresach statystycznej skali.

Gratuluję.

To wszystko w dużej mierze zależy od dokładności na którą ma wpływ również technologia. Technologia tworzona w ICTER z pewnością przyczyni się do zmniejszenia ilości powikłań podczas wykonywania procedur operacyjnych. Następną gałęzią, w której widzę ogromny potencjał, jest oczywiście diagnostyka. Zaawansowane technologia  w oczywisty sposób wpłynie też na zwiększenie ilości trafnych diagnoz, a także umożliwi spojrzenie na daną patologię z szerszej perspektywy. Nie wystarczy chcieć wyleczyć pacjenta – musimy najpierw wiedzieć, co leczyć.

Ile zabiegów usunięcia zaćmy a wszczepieniem sztucznej soczewki  wewnątrzgałkowych  wykonuje się w Polsce?

W Polsce takich zabiegów wykonuje się około 300 tysięcy rocznie. Natomiast na świecie zabiegów wszczepień soczewki wykonuje się ok. 20 milionów. Przez ostatnie trzy lata, z uwagi na COVID i sytuację geopolityczną, te dane uległy dużym fluktuacjom.

Chirurgia okulistyczna w klinice oka

Kolejną gałęzią rozwijaną przez ICTER są terapie genowe. Jakie widzi Pan tu perspektywy?

Terapie genowe to przede wszystkim szansa dla pacjentów, którzy nie widzą z powodu wad genetycznych, np. cierpiących na wrodzoną ślepotę Lebera (LCA). U osób nią dotkniętych, fotoreceptory oka przestają reagować na światło, a przyczyną jest mutacja genu kodującego białko niezbędne w procesie widzenia. W wieku ok. 20 lat dochodzi do całkowitej ślepoty. Prace nad terapią genową, która usuwałaby lub chociaż łagodziła objawy LCA trwają od niemal 15 lat, ale już wkrótce możemy mieć gotowy lek. To właśnie  takie instytuty badawcze jak ICTER umożliwiają ten postęp.

Uważa Pan, że terapia genowa ma szansę zaistnieć w polskiej medycynie w ciągu najbliższych kilku lat?

Trzeba realnie podejść do tego tematu. Wprowadzenie leku na rynek to koszt setek milionów dolarów. Badania na poszczególnych etapach –  badania klinicznego , badania na modelach zwierzęcych, na zdrowych ochotnikach, następnie na chorych są bardzo długie. Mówimy tu o okresie 5-10 lat.

Czy oprócz badań, w których dzisiaj uczestniczy Pan wraz z naszymi naukowcami, a dotyczącymi pacjentów cierpiących na stwardnienie rozsiane, planuje Pan rozszerzyć współpracę z nami na przykład o badania pacjentów z innymi schorzeniami?

Oczywiście. Myślę, że w następnym etapie mogli by być pacjenci ze zwyrodnieniem plamki żółtej (AMD). Widzę tutaj potencjał w diagnostyce, kontrolowaniu przebiegu choroby oraz skuteczności leczenia. Dotychczasowe urządzenia pozwalają na obrazowanie strukturalne, w którym widzimy zmiany anatomiczne w różnych warstwach oka, ale nie pozwalają na obrazowanie funkcjonalne, czyli nie możemy określić, jaki jest stan substancji kluczowych dla biochemii widzenia. Dlatego czasami zdarza się,  że operacja się udała, a mimo to pacjent nie czuje poprawy widzenia. Można by uniknąć takich sytuacji, gdybyśmy przed samym zabiegiem wiedzieli, czy część, którą zamierzamy naprawić w ogóle funkcjonuje. I właśnie tutaj widzę ogromny potencjał we współpracy z Międzynarodowym Centrum Badań Oka.

Chcemy korzystać z Pańskiego doświadczenia w praktyce okulistycznej.  To może pomóc nam dookreślić potrzeby lekarzy i udoskonalić sprzęt, który konstruujemy. Czy ma Pan już teraz  dla nas  jakieś wskazówki?

Przede wszystkim, aby dane urządzenie mogło zostać wprowadzone do gabinetów lekarskich i na sale operacyjne, musi być skuteczne i proste. I nie chodzi tu o prostą konstrukcję czy też zasadę działania – nie każdy musi wiedzieć, jak coś działa. Wiele osób musi umieć dane urządzenie obsłużyć. W ICTER stworzonych jest wiele urządzeń, jak na przykład układy badające funkcję receptorów siatkówki, które po odpowiednim „opakowaniu” mogłyby w krótkim czasie stanąć w klinikach. Kluczowe jest skonstruowanie odpowiedniego oprogramowania tak, aby do używania sprzętu nie był potrzebny inżynier, a wystarczył technik czy też lekarz po krótkim szkoleniu. Drugim elementem jest ergonomia i wygoda dla pacjenta. Nie ukrywajmy, większość  pacjentów to osoby starsze, nieraz mające problemy z poruszaniem się, nie mówiąc o spędzeniu 20 minut w bezruchu podczas badania. Dodatkowo, niektóre procedury są dla nich wyjątkowo frustrujące, szczególnie podczas sytuacji, gdy mają patrzeć na jasny punkt, a oni po prostu go nie widzą, gdyż siatkówka jest w tym miejscu zmieniona chorobowo. Moim celem jest przedstawienie naukowcom klinicznego punkt uwidzenia.

Uważam, że na naszej współpracy, pomijając moją niekwestionowaną satysfakcję, najbardziej skorzystają pacjenci. Fuzja technologii, medycyny, nauki i praktyki zawsze przynosi korzyści wszystkim zainteresowanym. Jestem przekonany, że tak samo będzie w naszym przypadku. Nie mogę się już doczekać owoców tej współpracy.

My też.

Dziękuję za rozmowę.

BIO

Piotr Chaniecki obecnie pełni funkcję głównego chirurga w Ośrodku Chirurgii Oka Prof. Zagórskiego w Krakowie. Jego profesjonalna przeszłość obejmuje ukończenie Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi w 1996 roku. Pełnił także rolę Ordynatora Klinicznego Oddziału Okulistycznego 5 Wojskowego Szpitala Klinicznego w Krakowie oraz Oddziału Okulistycznego w Szpitalu im. PCK w Gdyni.
Jego głównymi obszarami zainteresowań zawodowych są chirurgia przedniego i tylnego odcinka oka oraz zachowawcze leczenie chorób oczu. Jest autorem unikalnej techniki operacyjnej wymiany soczewek wewnątrzgałkowych, która została wyróżniona jako najlepsza technika operacyjna roku 2019 przez amerykańskie czasopismo okulistyczne Cataract & Refractive Surgery Today. W 2016 roku otrzymał nagrodę za najlepszą pracę naukową pt. „Composition of phacoemulsificated human lenses analyzed by infrared spectroscopy” przyznaną przez European Association for Vision and Eye Research.

———————————————————————————————————————————————————————————————-

Wywiad poprowadził naukowiec z ICTER, Postdoc dr Michał Dąbrowski.

Edycja i korekta tekstu: redaktor mgr Marcin Powęska.

10.05.2023

ICTER – ośrodek badawczy z misją ratowania wzroku. Konferencja prasowa 10 maja, 2023

Interdyscyplinarny zespół światowej klasy naukowców z Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER) działającego przy Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk (IChF PAN) w Warszawie pracuje nad technologiami, które rewolucjonizują diagnostykę i leczenie najtrudniejszych chorób wzroku. Dnia 10 maja 2023 r. dziennikarze mogli zapoznać się z osiągnięciami centrum i porozmawiać z badaczami. Gościem honorowym wydarzenia była ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Polsce Anna Clunes.

Międzynarodowe Centrum Badań Oka (ICTER) powstało dzięki Funduszom Europejskim z Programu Inteligentny Rozwój (POIR) przyznanym przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP) w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB). Badania prowadzone w MAB-ach mają interdyscyplinarny charakter a ich wyniki w przyszłości pozwolą na opracowanie nowych technologii, które będą służyć społeczeństwu.

– ICTER jest jedną z 14 Międzynarodowych Agend Badawczych. To jedyny taki program w Polsce, który umożliwia tworzenie nowych jednostek badawczych kierowanych przez wybitnych naukowców – wyjaśnia wiceprezes FNP dr Tomasz Perkowski, dodając: – Celem programu Międzynarodowe Agendy Badawcze jest wzmacnianie jakości nauki w Polsce, rozwój współpracy międzynarodowej i przyciąganie talentów, wspieranie tworzenia innowacyjnych rozwiązań, konkurencyjnych w danej dziedzinie w skali międzynarodowej.

Wiceprezes FNP dr Tomasz Perkowski.

Badacze w centrum pracują nad przełomowymi technologiami obrazowania procesów zachodzących w oku oraz ułatwiającymi zabiegi ratujące lub odtwarzające wzrok. Badania mają interdyscyplinarny charakter i dotyczą obszarów takich jak: biologia, chemia, fizyka czy informatyka. W ICTER jedną trzecią kadry naukowej stanowią obcokrajowcy. – Przez wieki leczenie ślepoty było traktowane w kategoriach cudu. Teraz pojawiają się możliwości leczenia nawet osób, które od urodzenia były niewidome. To pokazuje, jak daleko możemy pójść w leczeniu chorób wzroku – twierdzi prof. Maciej Wojtkowski, dyrektor ICTER – IChF PAN.

Część z opracowanych w ICTER technologii jest na etapie wdrażania. Jedną z nich jest innowacyjna metoda pozwalająca na obrazowanie siatkówki za pomocą tzw. fluorescencji ze wzbudzeniem dwufotonowym. Pozwala ona w najmniejszej, chemicznej skali sprawdzać, czy komórki odpowiedzialne za proces widzenia działają prawidłowo. Kolejną metodą jest optoretinografia, umożliwiająca precyzyjne mierzenie reakcji obecnych w siatkówce fotoreceptorów na światło. Obie techniki mogą służyć do diagnozowania schorzeń narządu wzroku, ale umożliwiają też analizowanie czy wdrożone terapie odnoszą zakładane skutki. W przypadku optoretinografii technika wymaga niewyobrażalnej dotąd precyzji – urządzenia pomiarowe muszą wykrywać wydłużanie się światłoczułych komórek oka o 1 nanometr, mimo poruszania się całego organu.

Prof. Maciej Wojtkowski – Dyrektor ICTER.

ICTER współpracuje z czołowymi ośrodkami badań oka na świecie, w tym z University College London – partnerem strategicznym centrum,  a także londyńskim szpitalem Moorfields Eye Hospital oraz Uniwersytetem Kalifornijskim w Irvine. – Międzynarodowa współpraca naukowa jest kluczowa dla rozwoju nauki i innowacji, a także dla rozwiązywania globalnych wyzwań w zakresie zdrowia, klimatu czy bezpieczeństwa. Współpraca naukowa ponad podziałami umożliwia poszerzenie wiedzy o dodatkowe elementy, wymianę doświadczeń i kompetencji, dostęp do infrastruktury badawczej i transfer technologii – mówi Anna Clunes, Ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Polsce, dodając: – Wielka Brytania jest aktywnym partnerem Polski w dziedzinie badań naukowych. Cieszę się, że ośrodki brytyjskie i ICTER utrzymują bliską współpracę w zakresie badań nad okiem i jego chorobami. Jest to ważny obszar dla poprawy jakości życia milionów ludzi na świecie. Mam nadzieję, że ta współpraca będzie się rozwijać i przynosić korzyści wszystkim krajom.

Anna Clunes, Ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Polsce i Prof. Maciej Wojtkowski.

Wsparcie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w realizacji programu Międzynarodowe Agendy Badawcze to nie tylko szansa na rozwój rodzimej nauki – w perspektywie oznacza to wzrost innowacyjności polskiej gospodarki. Technologie dziś opracowywane i testowane w MAB-ach, za kilka lat mogą mieć wydatny wpływ na różne gałęzie naszej gospodarki, a to przełoży się na konkretne korzyści dla społeczeństwa. W przypadku ICTER nowe urządzenia posłużą do testowania innowacyjnych terapii m.in. dla pacjentów z retinopatią cukrzycową, która jest pierwszą przyczyną utraty wzroku u osób w wieku produkcyjnym, lub ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem (AMD), czyli najczęstszą przyczyną utraty wzroku u osób po 50-tce w krajach rozwiniętych.

Dyrektor Kinga Słomińska, FNP.

***

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej istnieje od 1991 r. i jest niezależną, samofinansującą się instytucją pozarządową typu non-profit, która realizuje misję wspierania nauki. Jest największym w Polsce pozabudżetowym źródłem finansowania nauki. Do statutowych celów FNP należą: wspieranie wybitnych naukowców i zespołów badawczych i działanie na rzecz transferu osiągnięć naukowych do praktyki gospodarczej. Fundacja realizuje je poprzez przyznawanie indywidualnych nagród i stypendiów dla naukowców, przyznawanie subwencji na wdrażanie osiągnięć naukowych do praktyki gospodarczej, inne formy wspierania ważnych przedsięwzięć służących nauce (jak np.: programy wydawnicze, konferencje). Fundacja angażuje się także we wspieranie międzynarodowej współpracy naukowej oraz zwiększanie samodzielności naukowej młodego pokolenia uczonych.

***

Zdjęcia z wydarzenia: Nel Gwiazdowska

Oprawa PR-owa konferencji prasowej: agencja Pełka i Partnerzy

***

Kontakt prasowy:

Dominika Wojtysiak-Łańska, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej: tel. 698 931 944, wojtysiak@fnp.org.pl

Dział Komunikacji i PR w ICTER: Anna Przybyło-Józefowicz, aprzybylo-jozefowicz@ichf.edu.pl

09.05.2023

Wizyta Dyrektora Optica na Europę – dr Clausa Rolla w ICTER

Dnia 9 maja 2023 r. gościliśmy w ICTER Dyrektora Optica na Europę – dr Clausa Rolla. Była to wspaniała okazja, aby podzielić się z nim osiągnięciami ICTER oraz opowiedzieć szczegółowo o prowadzonych przez nas projektach. Najpierw, podczas początkowej prezentacji dr Andrea Curatolo przedstawił ogólne cele i zakres działania centrum ICTER, opowiedział także ogólnie o pracach badawczych prowadzonych w grupach IDoc i POB. Szczegółowe omówienie prowadzonych projektów miało miejsce podczas zwiedzania laboratoriów. O swoich badaniach dotyczących STOC-T opowiedzieli wtedy Piotr Węgrzyn, Wiktor Kulesza i Maciej Wielgo. Klaudia Nowacka przedstawiła wyniki swoich prac w temacie Dynamicznego rozpraszania światła (DLS) i metodzie Pi-NIRS.Jadwiga Milkiewicz i Karol Karnowski opowiedzieli o skonstruowanym przez siebie (w ramach projektu Imcustomeye) urządzeniu do badania biomechaniki rogówki. Następnie znowu Karol Karnowski razem z Krzysztofem Gromada przedstawili konstruowaną przez nich platformę mikrochirurgii ocznej wspomaganej obrazem. Na koniec Marcin Marzejon przedstawił konstruowane w ICTER systemy fluorescencji wzbudzonej dwoma fotonami dla myszy i ludzi.

W czasie swojej wizyty Dr Claus Roll przedstawił nam najważniejsze obszary działalności OPTICA. Jednym z nich jest działalność Fundacji Optica, której jednym z głównych celów, jak wspomniał dr Roll, jest inspirowanie, wspieranie i mentorowanie studentów i początkujących profesjonalistów, którzy będą przyszłymi twórcami zmian w optyce i fotonice.

Dyrektor Optica szczegółowo przedstawił ofertę stypendiów, staży, grantów i innych działań skierowanych na rozwój kariery młodych ludzi. Szczególnie interesująca dla społeczności ICTER warta uwagi jest oferta stypendialna, którą oferuje OPTICA, m.in. Stypendium Chang Pivoting, w ramach którego osoby mogą ubiegać się o nieograniczone fundusze na realizację nowej pasji związanej z optyką i fotoniką albo Deutsch Fellowship – stypendium realizowane w ramach współpracy z Wellman Center for Photomedicine at Massachusetts General Hospital.

Spotkanie było także okazją do porozmawiania o konferencji CRATER, którą ICTER organizujemy na początku września 2023.

***

Text: dr Katarzyna Wybrańska – Koordynatorka grupy IDoc.

Zdjęcia: dr Karol Karnowski.